“Ey oğul! Din işlerini her şeyden evvel ele alıp, yürütmek gayret ve esasını daima göz önünde bulundur ve bunu sakın gevşekliğe uğratma. Çünkü bir farzın yerine getirilmesini sağlamak, din ve devletin kuvvetlenmesine sebep olur. Din gayretine sahip olmayan, sefahata düşkün olan, tecrübe edilmemiş kimselere devlet işlerini verme! Zira, yaradanından korkmayan bir kimse, yarattıklarından da çekinmez. Zulümden ve hangisi olursa olsun bidatten, yani İslâmiyet’e aykırı şeylerden son derece uzak dur! Seni zulüm ve bidate teşvik edip sürükleyenleri, devletinden uzaklaştır ki, bunlar seni yıkılışa sürüklemesinler…

Allahü tealanın rızası için, devlet hizmetinde ömrünü tüketen sadık devlet adamlarını daima gözet. Böyle kıymetli kimselerin vefatından sonra, aile efradını koru. İhtiyacı olanların da ihtiyaçlarını karşıla, tebaandan hiç kimsenin malına mülküne dokunma, hak sahiplerine haklarını ver, layık olanlara ihsan ve ikramlarda bulun ve ailelerini gözet. Özellikle, devletin ruhu mertebesinde olan ve en büyük dayanağı bulunan asker taifesini (topluluğunu) güzelce idare edip rahatlarını temin eyle…

Devletin bedeninde, kuvvet mertebesinde olan hakiki âlimleri ve fazilet sahiplerini, edip ve yazarları, sanat erbabını gözetip koru. Onlara hürmet, ikram ve ihsanda bulun. Bir ülkede, olgun bir âlimin, bir ârifin, bir velinin bulunduğunu duyarsan, uygun ve layık bir usul ve ifade ile onu memlekete getirt. Onlara her türlü imkânı tanıyarak ülkene yerleştir ki, hükümetin süresince âlim ve ârifler, bilginler, memleketinde çoğalsın. Din ve devlet işleri nizâma oturup ilerlesin…” (Haftaya devam edeceğiz inşallah.)

(Âlimler şu hususta ittifak etmişlerdir: İslam Devletleri tarihine vâkıf olan bir kimse kesin olarak şunu bilir ki; Osmanlı Devleti, Hulefa-i raşidin devrinden sonra İslam Devletlerinin en iyisidir. Çünkü Osmanlıların itikadları doğruydu, Ehl-i sünnet idiler. Ehl-i sünnetin hâmisi oldular.

Sahabe-i kirama, Ehl-i beyte, âlimlere ve salihlere hürmetkâr idiler. İtikadlarında bozukluk, bidat yoktu. Çok önemli fetihler yaptılar. İslamiyete uygun yaşadılar. İslamın emirlerini yerine getirdiler. Özellikle Haremeyn-i şerifeynde (Mekke-i mükerreme ve Medine-i münevverede) çok sadakalar verdiler. Çok hayır ve hasenat yaptılar. Hac işlerini tanzim ettiler. Hacılar ve diğer ziyaretçiler için hac yollarının güvenliğini sağladılar. Bu sebeple onların devamı ve bekası için, Allahü tealanın razı olduğu ve beğendiği işlerde muvaffak olmaları için onlara dua etmek her Müslümanın vazifesidir…)

Tarihçilerin Osman Gazi ve kurduğu devlet hakkındaki ortak fikirleri şöyle özetlenebilir:

Türk ve İslâm târihinin en muhteşem devri Osmanlıların eseridir. Onlar, millî ve İslâmî mefkûrelerinin dâhiyane terkibi, siyâsi istikrâr ve sosyal adâletleri sayesinde üç kıtanın ortasında ve Akdeniz havzasında, beşer târihinde nizâm-ı âlem(dünya düzeni) davasının en kudretli temsilcileri olmuşlardır.

Osmanlı Hânedanı, dünyâda hiçbir aileye nasip olmayan büyük ve dâhi pâdişâhları birbiri ardından yetiştirmekle, bu devlete yalnız en büyük hayatiyeti bahşetmedi; onu, millî, İslâmî ve insanî idealler çerçevesinde milletin kalbini kazanarak cihan hâkimiyeti düşüncesinin de en sağlam bir teşkilâtı hâline getirdi.

İslâm dîninin, beşeriyeti saadete, adâlete ve insanlığa eriştirmek için ilân ettiği yüksek esaslar ve dünyâ nizâmı mefkûresi (ideali), Eshâb-ı kirâmdan sonra en ileri derecesine Osmanlı devrinde ulaşmıştır.

Osmanlı Devleti, kavimler, dinler ve mezhebler arasında sağlam bir ahenk kurdu. Halk kitleleri arasında hiçbir fark ve tezatlığa [zıtlığa] müsâade etmedi. Böylece dünyâ târihinde milletlerarası en kudretli ve cihanşümûl bir siyâsi varlık teşkil etti… (Haftaya devam edeceğiz inşallah.)

İnsanlar senin kalbini kırmışsa üzülme! Rahman (celle celâlühü) hadis-i kudside “Ben kalbi kırıkların yanındayım” buyurmadı mı?

O hâlde ne diye üzülürsün ey can? “Derdim var” diyorsun. Sanma ki dert sadece sende var! Şunu bil ki; sendeki derdi nimet sayanlar da var. Umudunu yıkma;

Yusuf’u (aleyhisselam) hatırla. Dert neredeyse deva oraya gider. Yoksulluk neredeyse nimet oraya gider.  Dünya malı Allahü teâlânın ihsanıdır. Ona [dünya malına] bak ama sarhoş olma. Ayağın kırıldıysa üzülme,  Allahü teâlâ senden aldığı ayak yerine belki sana kanat verecek. Kuyu dibinde kaldım diye üzülme!

Yusuf aleyhisselam kuyudan çıktı da Mısır’a sultan oldu unutma. İstediğin bir şey; olursa bir hayır, olmazsa bin hayır ara. Bu âlem bir rüyadır. Rüyada elin kesilse de korkma. Elin yerindedir. Dünya bir rüya ise başına gelen felaketler de geçicidir. Neden çok üzülürsün ki? Derdin ne olursa olsun korkma.

Yeter ki umudun Allahü teâlâ olsun. Herkes bir şeye güvenirken senin güvencen Allahü teâlâ olsun. Hiçbir günah Allahü teâlânın yüce merhametinden daha büyük değildir. Ama sen yine de günah işlememeye bak.

Derdin ne olursa olsun abdest al, nefes gibi… Ve bir seccade ser odanın köşesine otur ve ağla, dilersen hiç konuşma. O seni ve dertlerini senden daha iyi biliyordur unutma. Dua ederken ona kırık bir gönülle el kaldır. Çünkü Allahü teâlânın merhamet ve ihsanı, gönlü kırık kişiyedir.  Bir şey olmuyorsa, daha iyisi olacağı için ya da gerçekten olmaması gerektiği için olmuyordur…

Şu uçan kuşlara bak, ne ekerler ne biçerler. Onların rızkını veren Allahü teâlâ, sana vermeyecek mi sanırsın! Yeter ki sen istemeyi bil! Benlikten kurtulursan o kadar büyürsün ki âleme sığmazsın.

Allahü teâlâdan bir şey istersen kapı açılır. Sen yeter ki vurmayı bil. Ne zaman açılır dersen, bilemem amma… Açılmaz diye umutsuz olma. Yeter ki o kapıda durmayı, beklemeyi bil!..

“Her gün insanın karşılaştığı her şey, Allahü teâlânın dilemesi ve yaratması ile var olmaktadır. Bunun için, iradelerimizi O’nun iradesine uydurmalıyız!

Karşılaştığımız her şeyi, aradığımız şeyler olarak görmeliyiz ve bunlara kavuştuğumuz için sevinmeliyiz! Kulluk böyle olur. Kul isek, böyle olmalıyız! Böyle olmamak, kulluğu kabul etmemek ve sahibine karşı gelmek olur. Allahü teâlâ, hadis-i kudside buyuruyor ki:

(Kaza ve kaderime razı olmayan, beğenmeyen ve gönderdiğim belalara sabretmeyen, benden başka Rab arasın. Yeryüzünde kulum olarak bulunmasın.)”

Ahmed Yekdest Cüryani hazretleri ticaret için kervanda giderken yolda ailesinin veba hastalığından vefat ettiklerini haber aldı. Bu acı haberin etkisindeyken eşkıyalar kervanı basıp yağmaladılar. Ahmed Cüryani’nin sol elini bileğinden kestiler. Kendisine bu sebeple “Yekdest”, tek elli denildi. O bütün bu sıkıntılara rağmen Rabbini zikrediyor ve sabrediyordu. Kervandakiler ondaki bu hallere şaşıp;

-Çocukların öldü. Malın mülkün gitti. Kolun kesildi. Buna rağmen sesin çıkmıyor! dediklerinde, cevaben buyurdu ki:

-Ey kardeşlerim! Bize gelen bu bela ve sıkıntıların Allahü teâlânın takdiri ile olduğunu bilelim.

Nitekim Allahü teâlâ Hadîd suresi yirmi ikinci ayetinde mealen bunu bildirmekte ve;

(Ne yerde ve ne de nefislerinizde bir musibet başa gelmez ki, biz onu yaratmadan önce, o bir kitapta [levh-il mahfuz] yazılmış olmasın. Şüphesiz bu, Allaha göre kolaydır) buyurmaktadır. Bu itibarla dünyanın esası mihnet, sıkıntı üzere kurulmuştur. Sıkıntının ise sabretmekten başka reçetesi, katlanmaktan başka kurtuluş yolu yoktur.

Şu üç sabır çok kıymetlidir. Bunlar; taatte (Hakka kullukta), günah işlememekte, bela ve mihnet anında sabırdır…”

İnsan günlük hayatında da sabırlı olmalı. Ailesine, emri altında olanlara ve çevresinde bulunan kimselere karşı iyi huylu güler yüzlü olmalı, onların yanlış hareketlerine, sözlerine sabretmelidir. Hemen kızıp kalp kırmamalıdır.

Allahü teâlâ Al-i İmran suresi yüz kırk altıncı ayetinde mealen;

(Allah sabredenleri sever) buyurmaktadır.

Hadis-i şerifte de;

(Kimde şu üç şey varsa, dünya ve ahiretin hayrına kavuşmuş demektir: Kazaya (kadere) rıza, belaya sabır ve rahatlıkta dua) buyurulmuştur.

-Ya Muhammed! Mekkeliler, bu sürüyü nereden buldun? Derlerse, ne cevap verirsin? dedi.

-Rügâne hediye etti derim, buyurdu.

-Ne için hediye etti derlerse?

-Onunla güreştik. Sırtını yere getirdim. Kuvvetimi beğendi de verdi, derim.

-Aman öyle söyleme! Şanım şerefim yok olur. Sözlerim hoşuna gitti de verdi desen iyi olur.

-Hiç yalan söylememek için Rabbime söz verdim, buyurdu.

-Öyle ise, sürüyü geri alırım, dedi.

-Alırsan al! Rabbimin rızası için, bin sürü feda olsun, buyurdu… Rügâne Resûlullahın bu imanına, doğruluğuna âşık olup hemen (Kelime-i şehadet) söyleyerek Müslüman oldu…

Lüzumsuz ve faydasız bir şey söylemezdi. Lâzım olunca, kısa, faydalı ve manası açık olarak söylerdi. İyi anlaşılması için bazen üç kere tekrar ederdi.

Bekçileri, kapıcıları yoktu. Herkes kolayca yanına gelip, derdini anlatırdı… Kendisinden bir şey istendiğinde yok dediği hiç işitilmedi. Var ise verir, yok ise sükût ederdi… Bir yemeği beğenmediği işitilmedi. Beğendiğini yer, beğenmediğini yemez ve bir şey söylemezdi… Yemeğe besmele okuyarak başlardı. Sağ eli ile yerdi… Suyu yavaş yavaş, besmele ile başlayarak üç yudumda içer, sonunda (Elhamdülillah) der ve dua ederdi…

Hediyeyi kabul ederdi. Ekseriyetle karşılığını ziyadesi ile verirdi… Evinde ayna, tarak, sürme kabı, misvak, makas, iğne, iplik eksik olmazdı. Yolculukta bunları beraber götürürdü… Her işinde sağdan başlamayı, sağ eliyle yapmayı severdi. Yalnız, sol eliyle taharetlenirdi.

Yatsıdan sonra, gece yarısına kadar uyuyup, sonra sabah namazına kadar ibadet yapardı… Sağ yanına yatar, sağ elini yanağı altına kor, bazı sureler okuyup uyurdu…

Üzüldüğü zaman, hemen namaza başlardı. Namazın lezzeti, safası ile gamı giderdi…

Gıybet edenin, yani başkasını çekiştirenin sözünü asla dinlemezdi.

Ebû Hüreyre “radıyallahü anh” diyor ki: “Bir gazâda, kâfirlerin yok olması için dua buyurmasını söyledik. (Ben, lanet etmek için, insanların azap çekmesi için gönderilmedim. Ben, herkese iyilik etmek için, insanların huzura kavuşması için gönderildim) buyurdu.”

Enes bin Mâlik “radıyallahü anh” diyor ki: (Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” bir kimse ile müsâfeha edince, o kimse elini çekmedikçe, mübarek elini ondan ayırmazdı.

O kimse, yüzünü çevirmedikçe, mübarek yüzünü ondan çevirmezdi. Bir kimsenin yanında otururken iki diz üzerinde oturur, ona saygılı olmak için mübarek bacağını dikip oturmazdı.)

Sabah namazlarını kıldırdıktan sonra, cemaate karşı oturup, (Hasta olan kardeşimiz var mı? Ziyaretine gidelim!) buyururdu. Hasta yoksa (Cenazesi olan var mı? Yardıma gidelim!) derdi. Cenaze olursa, yıkanmasında, kefenlenmesinde yardım eder, namazını kıldırır, kabrine kadar giderdi. Cenaze yoksa (Rüya gören varsa anlatsın! Dinleyelim, tabir edelim!) buyururdu.

Eshâbından birini üç gün görmese, onu sorardı. Yolculuğa gitmiş ise, hayır dua eder, şehirde ise, ziyaretine giderdi.

Yolda karşılaştığı Müslümana önce kendi selâm verirdi.

Misafirlerine, Eshâbına hizmet eder, (Bir kavmin efendisi, en üstünü, onlara hizmet edendir) buyururdu.

Sessizce tebessüm ederdi. Bazen gülerken mübarek ön dişleri görünürdü. Konuşmaya tebessüm ederek başlardı.

Kimsenin ayıbını yüzüne vurmazdı. Kimseden şikâyet etmez, arkasından söylemezdi. Bir kimsenin sözünü veya işini beğenmediği zaman, (Bazı kimseler, acaba neden şöyle yapıyorlar?) derdi.

Allahü teâlânın sevgilisi, Resûlü ve makbulü iken, (Allahü teâlâyı en iyi tanıyanınız ve O’ndan en çok korkanınız benim) buyururdu. (Benim gördüğümü görseydiniz, az güler, çok ağlardınız) der, havada bulut görünce, (Ya Rabbi! Bu bulutla bize azap gönderme!) derdi. Rüzgâr esince, (Ya Rabbi! Bize hayırlı rüzgâr gönder) diye dua ederdi. Gök gürleyince, (Ya Rabbi! Bizi gazabınla öldürme, azabınla helâk etme ve bundan önce bize âfiyet ihsan eyle!) derdi.

Namaza dururken, ağlayan kimsenin içini çektiği gibi, göğsünden ses işitilirdi. Kur’an-ı kerim okurken de böyle olurdu…

Resul aleyhisselâmın güzel huyları pek çoktur. Her Müslümanın bunları öğrenmesi ve bunlar gibi ahlaklanması lâzımdır. İki cihanda saadet ve huzur isteyen, O’nun ahlakıyla ahlaklanmalıdır.

Resûlullahın “sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem” ahlâkından bazıları şunlardır:

Güzel huylu idi. İyilik etmesini sever idi. Herkesle iyi geçinirdi. Güler yüzlü, tatlı sözlü, mütevazı, nazik ve cömert idi. Fakat israf etmezdi. Herkese acır, kimseden bir şey beklemezdi.

Yemekte, giymekte ve her şeyde hizmetçilerini kendinden ayırmazdı. Onların işlerine yardım ederdi. Kimseyi dövdüğü, kimseye kötü söz söylediği görülmedi. Her zaman hizmetinde bulunan Enes bin Mâlik “radıyallahü anh” diyor ki:

(Resûlullaha “sallallahü aleyhi ve sellem” on sene hizmetçilik ettim. Bana incindiğini, sert söylediğini hiç görmedim. Bana bir kere bile üf demedi. Şunu niçin böyle yaptın, bunu niçin yapmadın buyurmadı. O’nun bana yaptığı hizmet, benim O’na yaptığımdan çok idi.)

Her çağırana, lebbeyk (efendim) diyerek cevap verirdi. Kimsenin yanında, ayaklarını uzatmazdı. Diz çöküp otururdu. Hayvan üzerinde giderken, bir yaya görünce, arkasına bindirirdi.

Kendisini kimseden üstün tutmazdı.

Bir yolculukta, bir koyun kebabı yapılacağı zaman, biri “ben keserim” dedi. Bir başkası, “ben derisini yüzerim” dedi. Diğeri, “ben pişiririm” dedi. Resûlullah da, “ben odun toplarım” deyince, “Ya Resûlallah! (sallallahü teâlâ aleyhi ve sellem) Sen istirahat buyur! Biz toplarız” dediler. “Evet! Sizin her şeyi yapacağınızı biliyorum. Fakat iş görenlerden ayrılarak oturmak istemem. Allahü teâlâ, arkadaşlarından ayrılıp oturanı sevmez” buyurdu. Kalkıp odun toplamaya gitti…

Eshâbının “radıyallahü teâlâ anhüm ecmaîn” oturdukları yere gelince, baş tarafa geçmezdi. Gördüğü boş bir yere otururdu.

Çok cömert idi. Yüzlerle deve ve koyunlar bağışlar, kendisine bir şey bırakmazdı. Nice katı kalpli kâfirler, bu ihsanlarını görerek imana gelmişlerdir…

Kadın eşine iyi davranmalı, saygılı ve itaatkâr olmalıdır.

Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem (Bir kadın beş vakit namazını kılar, ramazan ayında orucunu tutar, namusunu korur, zevcine (kocasına) itaat ederse cennete dilediği kapıdan girer) buyurdu.

Kadın kocasına güler yüzle davranmalı, iyilik ve hizmetlerine teşekkür etmeli, evde israf yapmamalı. Eşiyle dargın durmamalı ve onu kötülememeli.

Erkeğin de aile içerisinde hanımına ve çocuklarına karşı birtakım görev ve sorumlulukları vardır. İbrahim Hakkı hazretleri Marifetname adlı eserinde özetle bunları şöyle anlatır:

Erkek hanımına karşı güzel huylu olmalıdır. [Allahü teala iyi huylu olanları sever, huysuz olanları sevmez. Bir insanı incitmek haramdır.] Hanımına karşı her zaman yumuşak davranmalıdır. Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem (Müslümanların en iyisi, en faydalısı zevcesine (hanımına) karşı iyi ve faydalı olandır) buyurdu…

Eve gelince hanımına selam vermeli. Yani selamün aleyküm demeli. Hâlini hatırını sormalı, daima gönlünü almalıdır. Çocukları terbiyede ona yardım etmelidir. Hanımını dövmemelidir. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:

(Erkek zevcesini döverse kıyamette ben onun davacısı olurum.)

(Zevcelerinizi dövmeyiniz! Onları üzecek söz ve hareketlerde bulunmayınız! Onlar, sizin köleniz değildir.)

Hanımı kızınca susmalıdır. Ona tatlı ve yumuşak sözlerle nasihat etmelidir. Onun ayıplarını sırlarını herkesten gizlemelidir. Hanımıyla şaka ve latife yapmalıdır. Zevcesine Kur’ân-ı kerim okumasını, farzlardan haramlardan ona lazım olanları öğretmelidir. Allahü tealanın emir ve yasaklarını bilmeyen, hanımına ve çocuklarına öğretmeyen cehennemde azap çekecektir. Hanımının ve çocuklarının davranışlarında bir değişiklik görürse kabahati kendinde bulup ben iyi olsaydım onlar böyle yapmazdı demelidir.

Hanımının ve çocuklarının iyi işlerine karşı onlara dua etmeli, Allahü tealaya şükretmelidir.

[Huzurlu ve mutlu olmak isteyen kadın ve erkek birbirini üzmez. Hayat arkadaşını üzmek akıl kârı değildir. O hâlde insan, hayat arkadaşına yapacağı huysuzlukların, vereceği sıkıntıların zararlarının kendine de olacağını düşünmeli, birbirine karşı hep güler yüzlü tatlı dilli olmaya çalışmalı. Bunu yapabilen kimse rahat ve huzur içinde yaşar, Rabbinin rızasını da kazanır.]

İmâm-ı A’zam ailesinden çok üstün bir terbiye ve din bilgisi aldı. Küçük yaşta Kur’an-ı Kerim’i ezberledi. Gençliğinin ilk yıllarında Eshâb-ı kiramdan bazılarını gördü ve kendilerinden hadis-i şerif dinledi. Dört bin âlimden ders aldı. Fıkıh bilgilerini toplayarak, kısımlara, kollara ayırdı. Usuller, metotlar koydu. Resûlullahın “sallallahü aleyhi ve sellem” ve Eshâb-ı kirâmın “rıdvânullahi teâlâ aleyhim ecma’în” bildirdiği itikat, iman bilgilerini de topladı ve yüzlerce talebesine bildirdi.

Her gün sabah namazını camide kılıp, öğleye kadar talebelerine cevap verirdi…

Öğle namazından sonra, yatsıya kadar, talebeye ilim öğretirdi. Yatsıdan sonra evine gelip, biraz dinlenir, sonra camiye gider, sabah namazına kadar ibadet ederdi.

Ticaret yaparak helal kazanırdı. Başka yerlere mal gönderir, kazancı ile talebesinin ihtiyaçlarını alırdı. Kendi evine bol harcar, evine harcadığı kadar da, fakirlere sadaka verirdi. Her cuma günü, anasının, babasının ruhu için, fakirlere ayrıca yirmi altın dağıtırdı…

Ortaklarından birinin, çok miktarda bir malı, İslamiyet’e uygun olmayarak sattığını anlayınca, bu maldan kazanılan doksan bin akçenin hepsini fakirlere dağıtıp, hiç kabul etmedi.

Kûfe şehrinin köylerini eşkıya basıp, koyunları kaçırmışlardı. Bu çalınan koyunlar şehirde kesilip, halka satılabilir düşüncesi ile o günden itibaren, yedi sene, Kûfe’de koyun eti alıp, yemedi. Çünkü bir koyunun, en çok yedi yıl yaşayacağını öğrenmişti. Haramdan bu derece korkar, her hareketinde İslamiyet’i gözetirdi.

Elli beş defa hac yaptı. Otuz yıl, her gün oruç tuttu. [Yalnız bayramlarda beş gün tutmazdı.]

Bazen yalnız bir azap veya rahmet âyetini namazda veya namaz dışında tekrar tekrar okuyup, hıçkıra hıçkıra ağlar, sızlardı. Kırk sene, yatsı namazının abdesti ile sabah namazı kıldı [Yani yatsıdan sonra uyumadı].

Bir gece, yatsı namazını cemaat ile kılıp çıkarken, bir ayağı kapının dışında, bir ayağı daha mescitte iken, bir konu üzerinde, talebesi Züfer ile sabah ezanına kadar konuşmaya başladılar. İkinci ayağını dışarı çıkarmadan, sabah namazını kılmak için, yine mescide girdiler…

Tûl-i emel sâhibi, hep dünya malına ve mevkiine kavuşmak için ömrünü harcar. Ahireti unutur. Yalnız zevk ve safasını düşünür. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:

(İnsanların en iyisi ömrü uzun ve ameli güzel olan kimsedir.)

Tûl-i emelin sebepleri, dünya zevklerine düşkün olmak, ölümü unutmak, sıhhatine ve gençliğine aldanmaktır. Tûl-i emel hastalığından kurtulmak için, bu sebepleri yok etmek lâzımdır. Ölümün her an geleceğini düşünmelidir. Sıhhatin, gençliğin ölüme mâni olmadıklarını unutmamalıdır. Çocuklardaki ve gençlerdeki ölüm sayısının yaşlılardaki ölüm sayısından çok olduğunu istatistikler göstermektedir. Çok hastaların iyi olup yaşadıkları, çok sağlam kişilerin çabuk öldükleri her zaman görülmektedir. Hadis-i şerifte, (Ölümü çok hatırlayınız. Onu hatırlamak, insanı günah işlemekten korur ve ahirete zararlı olan şeylerden sakınmaya sebep olur) buyuruldu.

Eshâb-ı kirâmdan Bera’ bin Âzib “radıyallahü teâlâ anh” diyor ki:

Bir cenazeyi götürdük. Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem”, kabir başına oturdu. Ağlamaya başladı. Mübarek gözyaşları toprağa damladı. Sonra, (Ey kardeşlerim! Hepiniz buna hazırlanınız) buyurdu.

Ömer bin Abdül’azîz “rahime-hullahü teâlâ”, bir âlimi görünce, nasihat istedi. O da, “şimdi halifesin, istediğin gibi emredersin. Yarın öleceksin” dedi. “Biraz daha söyle” deyince, “Âdem aleyhisselâma kadar, bütün dedelerin ölümü tattı. Şimdi sıra sana geldi” dedi. Halife, uzun zaman ağladı…

Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:

(İnsanlara vaiz olarak ölüm yetişir. Zenginlik isteyene  kaza ve kadere iman etmek yetişir.)

Hülasa, zevk ve safa sürmek için çok yaşamayı değil, ibadet yapmak için sıhhat ve afiyetle çok yaşamayı istemelidir…