Cevap: Peygamberlerden Hûd aleyhisselam Âd kavmine; Salih aleyhisselam Semud kavmine gönderildiği gibi, Musa aleyhisselam da Benî İsrail’e gönderilmiştir. Yuşa, Harun, Davut, Süleyman, Zekeriya ve Yahya aleyhimüsselam da, yine Benî İsrail’e gönderilmiştir. Fakat, bunların ayrı dinleri olmayıp, Benî İsrail’i, Mûsâ aleyhisselamın dinine davet etmişlerdi. Davut aleyhisselama Zebur kitabı inmiş ise de, Zebur’da yeni hükümler, emirle, ibadetler yoktu, vaaz ve nasihatlerle dolu idi. Bunun için, Tevrat’ı neshetmedi, yürürlükten kaldırmadı, hatta, onu kuvvetlendirdi. Bunun için, Mûsâ aleyhisselamın dini, İsa aleyhisselam zamanına kadar devam etti. İsa aleyhisselam gelince, bunun dini, Mûsâ aleyhisselamın dinini neshetti, Tevrat’ın hükmü kalmadı ve bundan sonra, Mûsâ aleyhisselamın dinine uymak caiz olmayıp, ta Muhammed aleyhisselamın dini gelinceye kadar, İsa aleyhisselamın dinine uymak lazım oldu. Fakat, Benî İsrail’in çoğu, İsa aleyhisselama iman etmeyip, Tevrat’a uymak için inat etti. İşte Yahudilik, Musevilik ile Nasaralık yani İsevilik böylece ayrıldı.

İsa aleyhisselama iman edenlere Nasara denildi. Bugün, Hristiyan deniliyor. İsa aleyhisselama iman etmeyip de, dalâlette kalanlara Yahudi denildi. Yahudiler, hâlâ Mûsâ aleyhisselamın dinine uyup, Tevrat ve Zebur okuyoruz diyor. Nasara da, İsa aleyhisselamın dinine uyup, İncil okuyoruz diyor. Halbuki, iki cihanın seyidi, insanların ve cinnin hepsinin Peygamberi Muhammed aleyhisselam, bütün âlemlere Peygamber olarak gönderildi ve dini ki, Dîn-i islamdır, bütün dinleri neshetti. Bu dinin hükmü kıyamete kadar süreceğinden, dünyanın hiçbir yerinde, Onun dininden başka bir dinde bulunmak caiz olmadı. Ondan sonra, hiç Peygamber gelmeyecektir.

Cevap: Bir kimse, oğlumun, babamın başı veya başım için diyerek yemin etse, mesela vallahi oğlumun başı için diyerek yemin etse, bu kimsenin imanının gitmesinden korkulur.

İslamiyet hasta olmamanın şartlarını bildirmiştir. Allahü teâlânın emirlerine ve yasaklarına uyanlar kolay kolay hasta olmazlar. Bunlara uyulduğu hâlde gelen hastalık, lütf-u ilâhîdir, mümine hediyedir.

Kimyada katalizör denilen maddeler vardır. Mesela kendi hâline bırakılınca beş sene süren bir deney, katalizör madde konulunca, beş saniyede biter. Yani senelerin işi, katalizör sayesinde saniyeler içerisinde tamamlanır. Allahü teâlâ, insanları kendisine kavuşturmak için yarattı. Mümin kulun bu dünyadaki tek gayesi budur. Fakat bu gayeye ulaşmak çok uzun sürebilir, belki bir ömür dahi yetmeyebilir. İşte Allahü teâlâ, kulunun vuslatını çabuklaştırmak için, katalizör madde olarak musibetler verir.

İmam-ı Rabbânî hazretleri, (Allahü teâlâ tarafından gelen derd-ü bela, kemend-i mahbubdur) buyuruyor. Sevileni kendine çekici işlerdir. İnsan dünya nimetlerine kavuşunca, Allahü teâlâdan yüz çevirip başka yerlere kaçmak ister. İşte Cenâb-ı Hak o zaman kulunun boğazına kement atar. O kement, insanın boğazından geçer, fakat henüz gevşektir. İnsan Allahü teâlâdan uzaklaşırken, kement daralır, boğaz sıkılmaya başlar. Biraz daha uzaklaşacak olsa boğulacağını anlar. Onun için yine geriye döner. İşte Allahü teâlânın kuluna verdiği sıkıntılar, o kulun azmaması, kaçmaması için bir kementtir. Bu ne büyük nimettir!

Allahü teâlâ kullarını yaratırken, kalblerini hasta yaratmıştır. Ama o hastalık, hastanede tedavi olmaz. Zira yürek başka, kalb başkadır. Bu vücuda rahatsızlık veren her şey, insanın âcizliğini anlamasına, Allah’a dönmesine sebep olur. Onun için de bu sıkıntılar kalb için şifadır. İlacı bu dünyada verilmezse, Allah korusun, âhirette şifaya kavuşması çok daha zordur. Çünkü kalbdeki o hastalık, ancak ateşle temizlenir. Allahü teâlâ kulunu yakmamak için, ona dünyada biraz rahatsızlık verir. Kul da tevbe ve istiğfar eder.

(Her ne gelirse yahşîdir, zira o dostun bahşidir) buyurulmuştur. Allah’tan geleni kime şikâyet edeceğiz? Allahü teâlâ bu nimeti, sevdiği kuluna verir. Nimetten şikâyet edilir mi? Evliya zatlar bunu bildiği için, onlara dertler çok tatlı gelir. Günümüzde ise böyle zatlar yok gibidir. Sahtelerine de aldanmamalı, sadece bu büyüklerin kitaplarını okumalıdır. Büyüklerin istediği sohbet de, beraber kitap okumaktır, başka türlüsü uygun değildir. Onların kitaplarını severek her gün okuyan, zamanla onlara benzeyerek dertlerden zevk almaya başlar.

***

Not: Sağlık sebepleriyle bir süre yazılarıma ara vereceğim. Dualarınızı istirham ediyorum.

Mehmet Ali Demirbaş

CEVAP: İslam âlimlerinin nasihatlerinden bazıları şöyledir:

1- (Besmeleyle başlanmayan her önemli iş noksan kalır) hadis-i şerifine uyarak her işe Besmeleyle başlamalı. Allahü teâlâ Hazret-i İsa’ya, (Yatarken, kalkarken, otururken, ayaktayken, inerken, çıkarken, dururken, yürürken Besmele oku! Kıyamette bir kimsenin amel defterinde, 800 Besmele varsa, o kimse bana inanmış ve benim Rab olduğumu tasdik etmiştir. Onu Cehennemden çıkarır, Cennetime koyarım) buyurmuştur.

2- (Çalışmaya erken gidenin işi bereketli olur ve başarı kazanır) hadis-i şerifine uyarak, sabah erken kalkmalı ve işe erken başlamalı. İbni Abbas hazretleri sabah vakti uyuyan oğluna, (Rızıkların dağıtıldığı saatte uyunmaz. Bu saatte uyumak, tembellik alametidir, unutkanlığa sebep olur) buyurmuştur. (Sabah uykusu rızka manidir) ve (Namaz uykudan hayırlıdır) hadis-i şeriflerini hiç unutmayıp sabah namazını kaçırmamak için gerekli tedbirleri almalıdır.

3- Namazları vakti girince hemen kılmalı. Peygamber efendimizin son sözü, (Namaza dikkat edin!) mealindeydi. Merhum Hocamız da, (Namaza mani olan işte hayır yoktur) buyururdu.

4- (İnsanın dini arkadaşının dini gibidir. O hâlde kiminle arkadaşlık ettiğinize dikkat edin!) hadis-i şerifinde bildirildiği gibi bütün kötülüklerin başı kötü arkadaştır. O hâlde sâlihlerle arkadaş olmalı. Atalarımız da, (Arkadaşını söyle senin kim olduğunu söyleyeyim) demiştir. İyi insan olmak için, iyilerle beraber ol! Büyüklerimiz, (Kim olduğun değil, kiminle olduğun önemlidir) buyururlardı.

5- Babamın iki nasihati beni mezhepsiz ve dinsiz olmaktan korumuştur: Birincisi, Mızraklı İlmihâli okumamı söyler, âyet ve hadislerde bildirildiği gibi, Eshab-ı kiramın tamamını istisnasız sevmek gerektiğini anlatırdı. Özellikle hazret-i Muaviye’ye dil uzatmamak gerektiğini belirtirdi. Bu öğüt, Ehl-i sünnet itikadında olmama sebep oldu. İkincisi de, çok büyük bilinen bazı kimselerin din düşmanı olduklarını söylerdi. Bu da, dinsiz olmaktan kurtulmama sebep oldu. (Devamı var)

7-
Bir şey alırken, pahalı da olsa, iyi ve kalitelisini al! (Ucuz etin
yahnisi yenmez) ve (Ucuz mal alacak kadar zengin değilim) demişlerdir.
Bilhassa ev ve vasıtanın iyisini almalı, suyun ve yağın iyisini tercih
etmelidir.

8- Zaruretsiz hiç kimseyi hiç kimseye ve herhangi bir makama şikâyet etmemeli.

9-
(Saatinizi bir dakika ileri alın) buyurulmuştur. Şahsen bunun çok
faydasını gördüm. Namazı vaktinde kılmaya, randevuya, otobüse yetişmeye
sebep olmuştur.

10- Rahmetli babam, (Ayakkabı ve elbisenin biraz bolunu al!) derdi. Hele namaz kılan birinin dar pantolon giymesi uygun değildir.

11-
(Sana yapılan iyilikleri taşa, sana yapılan kötülükleri kuma yaz!)
demişlerdir. Hazret-i Lokman buyurdu ki: (İki şeyi unut, iki şeyi
unutma! Yaptığın iyilikleri unut, sakın bir daha bahsetme! Çünkü her
anlatışta, bir miktar daha sevabı azalır. Sana yapılan kötülükleri de
unut! Çünkü sabrettin, Allahü teâlâ sana ecrini verdi, her söylediğinde
kaybediyorsun. İki şeyi de unutma! Allahü teâlâyı, bir de ölümü…)

12-
Akraba da olsa, kadın erkek karışık oturmamalı. Akrabası diye dikkati
çekmezse de, baldız-enişte, kayın-yenge olayları çok görülmüştür.
Peygamber efendimiz, “sallallahü aleyhi ve sellem” (Kadınlarla yalnız kalmaktan sakının!) buyurunca, oradakiler, bir kadının, kayınbirader, enişte gibi akrabalarla yalnız kalmasının da mı uygun olmayacağını sordular. (Kayınbirader daha tehlikelidir, ölüm gibidir) buyurdu.

13-
Abdülkuddüs hazretleri (Vaktin kıymetini bil! Gece gündüz ilim
öğrenmeye çalış! İlim öğrenmek ibadet yapmak içindir. Kıyamet günü işten
sorulacak, çok ilim öğrendin mi diye sorulmayacaktır. İş ve ibadet de
ihlâs elde etmek içindir) buyuruyor. O hâlde, İmam-ı  Rabbânî
hazretlerinin bildirdiği gibi, ilim, amel ve ihlâsın üçü birlikte
olmalıdır. Biri olmazsa, diğer ikisinin faydası olmaz.

CEVAP: Evet, başımıza gelen her şey Allahü teâlânın takdiriyle olduğuna göre, bunlara isyan etmek kadere razı olmamak anlamına gelir. İmam-ı Rabbânî hazretleri buyuruyor ki: Her gün insanın karşılaştığı her şey Allahü teâlânın dilemesi ve yaratmasıyla var olmaktadır. Bunun için iradelerimizi Onun iradesine uydurmalıyız. Karşılaştığımız her şeyi aradığımız şeyler olarak görmeliyiz ve bunlara kavuştuğumuz için sevinmeliyiz. Kulluk böyle olur. Böyle olmamak, kulluğu kabul etmemek ve sahibine karşı gelmek olur. Allahü teâlâ hadis-i kudsîde buyuruyor ki: (Kaza ve kaderime razı olmayan, beğenmeyen ve gönderdiğim belalara sabretmeyen, benden başka Rab arasın! Yeryüzünde kulum olarak bulunmasın!) [Taberânî] (C.3, M.59)

Başa gelen her şeyin Allah’tan geldiğine inanan ve sabredip onları güzel karşılayan kimse, dünyada da çok mutlu olur. Bunun tecrübeyle de sabit olduğu kitaplarda yazılıdır. Bunun için (Yâ Rabbî, kaza ve kaderine razı olan kullarından eyle!) diye dua etmeliyiz.

Sual: (Çocuk yaptım) demek şirk midir?

CEVAP: Hayır, şirk değildir. Burada niyet önemlidir. (Sebeplere yapışarak çocuk sahibi oldum) anlamında kullanmanın mahzuru olmaz. Zaten hiçbir Müslüman yoktan yaratmak anlamında kullanmaz. Her şeyi yaratan, öldüren, dirilten, şifa veren Allahü teâlâ olduğu hâlde (Falancayı öldürdüm. İlaç ağrımı kesti. Hastayı iyileştirdim) demenin mahzuru olmaz. Doğurmayan, kısır olan kadın için, (Çocuk yapmayan kadın) denebilir. Bunlar mecazdır, şirkle alakası yoktur.

Sual: Abdestte ayaklarını birer kere yıkamayı âdet edinen bir arkadaşa, bunun sebebini sorunca, (Üç kere yıkamak daha sevab, ama ben az sevaba da razı olduğum için bir kere yıkıyorum) dedi. Üçten az yıkamak mekruh değil mi?

CEVAP: Evet, mekruhtur. Her uzvu üçer kere yıkamak sünnettir. Abdestin sünnetlerini terk etmek mekruhtur. Çok kimse, bu mekruha dikkat etmiyor. Mekruh olarak alınan abdestin sevabı noksan olur. Sünnete veya mekruha önem vermemek ise daha tehlikelidir, küfre kadar götürür.

CEVAP: Bid’at ehline kâfir denmez. İmam-ı Rabbânî hazretleri buyuruyor ki: Hadis-i şerifte, bu ümmetin 73 fırkaya ayrılacağı, bunlardan 72’sinin Cehenneme gidecekleri bildiriliyor, Cehennemde sonsuz kalacakları bildirilmiyor. Cehennem ateşinde sonsuz azapta kalmak, imanı olmayanlar yani kâfirler içindir. 72 fırka, itikatları bozuk olduğu için Cehenneme girecekler ve itikatlarının bozukluğu kadar yanacaklardır. 72 bid’at fırkası Ehl-i kıble olduğu için, hepsine kâfir dememeli. Fakat bunların, dinde inanması zaruri lazım olan şeylere inanmayanları ve ahkâm-ı İslamiyyeden her Müslümanın işittiği, bildiği şeyleri tevilini bilmeden reddedenleri kâfir olur. (c.3, m.38)

72 bid’at fırkasına sapık denir. Bunların hiçbiri kâfir değildir. Fakat 72 fırkadan herhangi birinde bulunduğunu söyleyen bir kimse, Kur’an-ı kerimde veya hadis-i şeriflerde açıkça bildirilmiş ve Müslümanlar arasına yayılmış bilgilerden birine inanmazsa, kâfir olur. Şimdi, Ehl-i sünnetten çıkıp sapık veya kâfir olmuş kimseler çoktur. (Faideli Bilgiler)

Ehl-i sünnetten ayrılan kimse, tevatürle zaruri olarak öğrenilen din bilgilerinden birine inanmazsa, buna (La ilahe illallah ehli) denmez. Böyle kimse kâfir olur. İbni Âbidin’de de böyle yazılıdır. (S. Ebediyye)

72 bid’at fırkasının hiçbiri kâfir değilse de, Cehennemde uzun zaman yanacaklardır. İtikat bilgilerinde ictihad ederken, Resulullah’ın ve Eshab-ı kiramın itikatlarından ayrılan din âlimi, dinde zaruri ve söz birliğiyle bilinen itikattan ayrılırsa, kâfir olur. Zaruri ve söz birliğiyle bildirilmemiş olan itikattan ayrılırsa kâfir olmaz, itikatta bid’at sahibi olur. Bid’at ehline (Ehl-i kıble) de denir. Amel ve ibadet bilgilerinde ictihad ederken de, zaruri ve söz birliğiyle bilinen ibadetlere inanmayan kâfir olur. Fakat zaruri ve söz birliği ile bildirilmemiş olan ibadetlerden ayrılan âlim, eğer müctehid ise sevab kazanır. Müctehid değilse, amelde bid’at sahibi, (Mezhepsiz) olur. Zaruri olarak yani câhillerin de bildiği ve söz birliğiyle bildirilmiş olan bir inanışı veya bir işi inkâr eden, kâfir ve mürted olacağı için, (La ilahe illallah) dese, her ibadeti yapsa ve her günahtan da sakınsa bile, buna (La ilahe illallah ehli) veya (Ehl-i kıble) denmez. (Faideli Bilgiler)

Netice: Ehl-i sünneti bırakıp, bid’at fırkalarının birine tâbi olan kimsenin, sapıklıkta kalmayıp, küfre düşmesi çok kolay olur.

CEVAP: Bir iki saf bile olsa, saflarda boşluk olması doğru değildir. Birbirine çok sıkı durmak lazımdır. Eshab-ı kiram safları çok sıkı yaptıkları için, elbiselerinin omuzları sürtünmekten eskirdi. Üç kişi bile olsa arada boşluk olmamalı, sıkı durmalı. Sıkı durmak, dışarıda insan kalmaması için değil, sünnet olduğu içindir.

Bunun gibi bazıları, (Namazı gençliğinde kıl, orucu gençken tut! Yaşlanınca bunları kaza etmek zor olur) diyorlar. Bazen de, (Çok yaşayacağını nereden biliyorsun, belki gençken ölebilirsin) deniyor. Böyle sözler yanlıştır. Bir kimse garanti bir asır yaşayacağını bilse de, namazını kazaya bırakması caiz olmaz. Namazı kazaya bırakmak büyük günahtır. Yaşlanan kimse, bütün namaz ve oruç borçlarını ödese bile, geciktirdiği için haram işlemiş olur. Kaza etmekle günahları affolmaz. İşlediği haramlardan dolayı ayrıca tevbe etmesi de gerekir. Bir kimse, yüz yaşında, genç delikanlı gibi olsa, namazını ve orucunu en uygun şekilde kaza etse de, vaktinde eda edilen ibadetin sevabının binde birine kavuşamaz. Bir hadis-i şerif:

(Ramazanda bir gün oruç tutmayan, onun yerine bütün yıl oruç tutsa, ramazandaki o bir günkü sevaba kavuşamaz.) [Tirmizî]

Bir kimse, kendisine vacib olduğu hâlde, kurban kesmese, bayramdan sonra onun bedelini altın olarak bir fakire vermesi gerekir. Fakire bedelini verince, kurban kesme borcundan kurtulursa da, kurban kesme sevabına kavuşamaz. Vakitli ibadetlerin hepsi böyledir. Bunun için de her ibadeti vaktinde yapmaya çalışmalı. Mümkün olmazsa diğer üç mezhepten birini taklit ederek namaz, oruç, kurban ve diğer ibadetleri kurtarmaya çalışmak gerektiği muteber kitaplarda bildirilmiştir.

CEVAP: Kasten insan öldürmek küfür değil, büyük günahtır. Bir mümini kazaen veya alacak, borç, dünya işleri gibi herhangi bir sebeple öldüren kâfir olmaz. O âyet-i kerimeyi Ehl-i sünnet âlimleri, (Bir mümini, mümin olduğu için öldüren ebedî Cehennemliktir) diye açıklamışlardır. Bunu da zaten ancak kâfir olan yapar.

CEVAP: Mübah olan
yani haram olmayan şey çoktur. Bunlar mübah diye Kur’an ve sünnette
yazılı olmaz. Ama haram azdır ve haram olduğu edille-i şeriyyede
bildirilmiştir. Bütün meyve, sebze ve otlar mübahtır. Mübah olduğuna
dair delil aranmaz. Haram deniliyorsa delil aranır. Mesela sarhoş edici
otları, sarhoş edecek kadar yemek haramdır. (Zehirleyen meyve veya
gıdaları yemek haramdır) ifadesi bunun delili olur. Alerji yapıp
hastalandıran mübah gıdaları yemek haramdır. Bunun delili olur. Ama bir
kivi için, bir ananas için, bir muz için mübah mı diye delil aranmaz.
Haram diyen çıkarsa delilini onun göstermesi lazımdır.

İftira edilen kimse, kendisinin temiz olduğunu ispat edemez. İspat, iddia edene düşer. Mesela bir kimse size, (Babanız hırsızdır, katildir. Falancanın malını çalmıştır, beş kişiyi öldürmüştür) dese,
babanız bunları yapmadığını nasıl ispat edecektir? Elbette bunu
söyleyenin ispat etmesi, delil göstermesi gerekir. Babanız, (Ben böyle
bir şey yapmadım) diyorsa, ondan delil istenmez. Suçu kim isnat
ediyorsa, şahit ve delil ondan istenir. Çünkü bir hadis-i şerif
şöyledir: (İspat, davacıya düşer.) [Tirmizî]

Sual: Bir Müslümana kızıp, (Ne kâfir o!) diye hakaret etmek küfür olur mu?

CEVAP: Bir
Müslümanı kötülemek için, hakaret için kâfir demek küfür olmaz. Kâfir
olmasını isteyerek söylemek küfürdür. Yani bir Müslümanın kâfir olmasını
istemek küfürdür. Yoksa kötülemek kastıyla kâfir demek küfür olmaz. (İslam Ahlâkı)

Sual: (Kâfirun
sûresini okurken yanılan kimse küfre düşer) deniyor. Bilmeden
söylenince veya dil sürçmesiyle söylenince de mi küfür olur?

CEVAP: Dil sürçmesiyle veya bilmeden, namazda küfre düşürücü şekilde bir âyet okunsa küfür olmaz. Yanılmak da özür olur.

CEVAP: Bu din, edep dinidir, haddini bilme dinidir. Haddini bilen övülmeye layıktır. Büyüklerin sözü tevil edilir, dine aykırı mânâ çıkarılmaz. Kesinlikle fâsıkla arkadaşlık tavsiye edilmiyor. İki uygunsuz şey mukayese ediliyor. Eskiden Rusya komünistti. (Kapitalist Amerika’yı, komünist Rusya’ya tercih ederim) derlerdi. Bu, Amerika’yı tercih demek değildir. Öldürülecek kimseye, (Kırk katır mı, kırk satır mı?) diye sorulsa, iki kötüden birini tercih etse, onu tavsiye etmiş mi olur? Mecelle’de (İki zararlıdan, hafif olanı tercih edilir) kaidesi vardır. Bu, zararlıyı tavsiye etmek demek değildir.

Biri sâlihtir, fakat huysuzdur, öteki fâsıktır, ama huyu güzeldir. Bunların biriyle yolculuk yapmaya mecbur olunca, (Fâsıkla gideriz) demek, fâsık olanı tavsiye etmiş olmayız. Zararı daha az olanı tercih etmiş oluruz.

“GÖZÜM TUTTU” DEMEK

Sual: Bir reklamda (Kalbim sevdi) deniyor. Bir başka reklamda ise (Gözüm tuttu) deniyor. Kalb tek başına nasıl sever, göz nasıl tutar?

CEVAP: Bunlar deyimdir. Genel olarak beş duyu organıyla yapılan şeyler için böyle ifadeler söylenir. Gözle görür, kulakla işitir, elle tutar, yenecek bir şeyse tadına bakar. Kokusu varsa koklar. Hepsi de uygun gelince, (Gözüm tuttu) denir. Kalble sevmek de öyle, göz görmese, kulak sesini işitmese, kalb nasıl sevecek ki? Kalb, diğer organların yardımıyla onu tanıyor ve seviyor.

Bu konu üzerinde durmamızın sebebi şudur: Vehhâbîler, Kur’anda geçen böyle deyimleri, tek mânâda anladıkları için küfre giriyorlar. Mesela Kur’an-ı kerimde (Allah’ın iki eli de sıkı değildir) ifadesi geçiyor. Buradan hâşâ (Allah’ın eli var) anlamı çıkarmak insanı küfre sürükler. (Eli sıkı olmak) bir deyimdir. (Eli sıkı değildir) demek, (Cimri değildir) demektir. (Gözümden düştün) demek, (Yanımda itibarını kaybettin) demektir. Gözle, düşmekle hiç alakası yoktur. Diğer deyimler de böyledir. Kendilerine Selefî diyerek kamufle etmeye çalışan Vehhâbîlerin, küfre düşürücü böyle sözlerinden çok sakınmalıdır.

Âhirette herkes, kul haklarından hesaba çekilir. Oradaki en büyük zorluk, kul hakkıdır. Mümin, kul hakları sebebiyle günaha girmişse, mesela birine hakaret etmişse, birinin gıybetini yapmışsa veya birine iftira etmişse, onunla helâlleşmedikçe affa uğramaz. O kimseyi arayıp bulması, bulamazsa o kimse için hac veya başka ibadetler yapıp sevabını ona bağışlaması veya o kimsenin çoluk çocuğuna bir şeyler vermesi, yani bir çareye başvurması gerekir.

Bir kimse, çok kötü bir çığır açmışsa, bir bid’at veya bir küfür yolu ihdas etmişse, bu felaketin önünü alamaz. Mesela bir kimse, din bilgilerini yanlış anlatan bir kitap çıkarsa, o bozuk kitaba göre, Allah’a yanlış iman edenler veya ibadetlere bid’at karıştıranlar, o kötülüğü işledikçe, o kitabı yazana da günah yazılır. Beş on sene sonra bu kitabın bozuk olduğunu anlasa bile, bu işi nasıl düzeltebilir? Elinden geldiği kadar, tevbesini ve önceki yazdıklarının yanlış olduğunu duyurması gerekir.

Ehl-i sünnet âlimlerinin dinimizi doğru olarak anlatan kitaplarını dağıtmak, yaymak, bu kitapların yayılmasına vesile olan yayın yapmak çok sevabdır, ama çok da tehlikelidir. Allah korusun kötü bir şey yapılsa, bir kelime yanlış yazılsa veya konuşulsa, kendini ön plana çıkarsa, büyüklere giden yolu kesse, etrafındakileri zerre kadar da olsa büyüklerden uzaklaştırıp, kendine bağlamaya çalışsa, millet de ona sarılıp Cehenneme giderse, buna sebep olan da onlarla birlikte gider. O artık durmadan zikretse de, bin kere hacca gitse de, felaketten kurtulamaz. Çünkü kazandığı sevablar, o kul haklarını ödemeye yetmez. Bu sebepten dolayı, büyük bir zat, (Aman ha, sizin yüzünüzden kimse Cehenneme gitmesin. Sonra sizi de beraber götürür) buyuruyor.

Evlada dînî terbiyeyi vermek, güzel ahlâkı, dinini diyanetini öğretmek şöyle dursun, onun kötü yola düşmesine biz sebep olursak, onu günaha biz teşvik edersek, (İşte benim oğlum! Aferin evladım!) diyerek ateşe benzin sıkarsak, o çocuk Cehenneme giderken bizi de beraberinde götürür. Mesul olduğumuz, sözümüzün geçtiği herkes de böyledir. Çünkü onlara, (Senin buraya gelmene kim sebep oldu?) diye sorulduğunda, (Annem, babam, patronum, âmirim) deyince, (Tamam, onlar da senin yanına) denilecektir. Nitekim dünyadaki mahkemelerde de böyle yapılıyor. Yalnız suçu işleyen değil, onu azmettiren de, ona yardım eden de cezalandırılıyor.