Hayâ, Allahü teâlânın ni’met ve sıfatıdır. Allahü teâlâ bu sıfatı ile, kullarının günâhlarını örter ve onları affeder. Kullarının işlediği günâhları gördüğü, bildiği hâlde, o günâhları, kullarını mahcup etmemek için örter ve affeder. Günâhları çok olan bir kimse, işlediği günâhlar sebebi ile, Allahü teâlâdan utanır ve korkarsa, Mahşer günü bu kimsenin…
Bir kimse, Allahü teâlânın yarattığı sebeplere yapıştıktan sonra eline geçene kanâat etmeli, bu hâline râzı olmalıdır. Çünkü kanâat, bitmez tükenmez bir hazînedir. Kanâatkâr olmayan bir zengin, kanâatkâr olan bir fakîrden daha kötü durumdadır. Çünkü, o zenginin kalbi rahat değildir. Kanâatkâr olan fakîr ise, kalbi rahat olduğu için, sanki bir hazîne…
Kıyâmet günü, insanın ağzından çıkan her sözünden suâl olunacaktır. Lüzumsuz, boş söz söyleyenler, hiç özür bulamayacaktır. Hayâ, çirkin şey yapmaktan, ayıplanmaktan çekinmektir ki, utanmak, sıkılmak demektir. Hadîs-i şerîfte; (Allahü teâlâdan hayâ ediniz!) buyuruldu. Allahü teâlâdan hayâ etmek, şehvetlerini, yani nefsin isteklerini terk etmekle olur. Hayâsı olan, Allahü teâlâdan korkar, Onun,…
Hâtim-i Esam hazretleri: “Âyet-i kerîmede (Allahü teâlâ, yalnız kendisine güvenenlerin her zaman imdâdına yetişir) buyurulduğunu gördüm. Her zaman yalnız Allaha güvendim.” Hubbürriyâset, baş olma, mevki, makam, mal sahibi olma hırsıdır ki, kötü huylardandır. Peygamber efendimiz; (İki aç kurt, bir koyun sürüsüne girdiği zamân, yaptıkları zarardan, mal ve şöhret hırsının yapacağı…
Ölümden önce olan her şeye dünya denir. Bunlardan, ölümden sonra faydası olanlar, dünyadan sayılmaz, âhıretten sayılırlar. Çünkü dünya, âhıret için tarladır. Âhırete yaramayan dünyâlıklar, zararlıdır. Harâmlar, günâhlar ve mubâhların fazlası böyledir. İnsanların ayıplamasından çekinerek, günâhları terk etmemek, aklın az ve kalbin hasta olduğuna alâmettir. Çünkü insanların kötülemelerine, çekiştirmelerine, ayıplamalarına üzülmek,…
Bir işi yapıp yapmamaya gücü yetmeye kudret, yapmayı veyâ yapmamayı tercîh etmeye, seçmeye ihtiyâr, istemek denir. İhtiyâr olunanı yapmayı dilemeye irâde, dilemek denir. Bir işi kabûl etmeye, karşı gelmemeye ise, rızâ, beğenmek denir. Rızâ; Allahü teâlâdan gelen her şeye râzı olmak demektir. Allahü teâlâdan bir felâket gelse, ona da rızâ…