Kendinde kötü huy bulunan kimse, buna yakalanmanın sebebini araştırmalı, bu sebebi yok etmeye, bunun zıddını yapmaya çalışmalıdır.
İnsanlar iyiliğe elverişli olarak doğar. Ancak, sonradan, nefsin arzularıyla, kötü arkadaşlarla düşüp kalkmakla ve çevrenin etkisiyle kötü huylar edinir…
Her hastalık, sebebinin zıddı ile tedavi edilir. Nefsin çeşitli arzularından kurtulmanın ilacı, aza kanaat ve sabırdır…
Kendinde kötü huy bulunan kimse, buna yakalanmanın sebebini araştırmalı, bu sebebi yok etmeye, bunun zıddını yapmaya çalışmalıdır. Kötü huydan kurtulmak için çok uğraşmak gerekir…
İnsanın, kötü şey yapınca, arkasından riyazet çekmeyi, nefse güç gelen şey yapmayı âdet edinmesi, faydalı ilaçtır. Mesela, “bir kötülük yaparsam, şu kadar sadaka vereceğim veya oruç tutacağım, gece namazları kılacağım” diye yemin edilebilir. Nefis, bu güç şeyleri yapmamak için, onlara sebep olan kötü âdetini yapmaz. Kötü ahlakın zararlarını okumak, işitmek de, faydalı ilaçtır…
Kötü alışkanlıklara çevrenin etkisi büyüktür. Böyle bir durumda olan; ya çevresini değiştirmeli, ya da iyi insanlarla beraber olmalıdır…
***
Tasavvuf deryasına dalmış bir Hak âşığı olan büyük velî Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî hazretlerine kötü huylu ve kötü tabiatlı kimselerden soruldu. Bunun üzerine, şu ibretli hâdiseyi anlattı:
Bir gün, bir akrep, bir ırmağın kenarında dolaşıyordu. Birdenbire bir kurbağa akrebin yanına gelip;
-Burada ne yapıyorsun? dedi. Akrep;
-Ben ırmağın öte yanına geçmek için bir çâre arıyorum. Çünkü benim bütün yavrularım ırmağın öte yakasındadır, diye söyledi.
Kurbağa da şefkati ve yabancıya iyi davranması sebebiyle, onu en yakın bir akrabâsıymış gibi sırtına alıp, su üzerinde yüzmeye başladı.
Irmağın ortasına gelince, akrebin sokmak arzusu uyandı! Kurbağanın sırtında iğnesini dokundurdu. Kurbağa;
-Ne yapıyorsun? diye sordu. Akrep;
-Hünerimi gösteriyorum. Sen bana iyilik edip yarama merhem koydun. Ben de sana iğnemi sokuyorum. Benim göstereceğim şefkat de ancak budur, dedi. Bunun üzerine, kurbağa hemen suya daldı. Akrep de boğulup gitti!..
Mevlânâ hazretleri bundan sonra şu beyitleri okudu:
Câhil, yakınlık gösterse de sonunda,
Câhilliğinden ötürü seni incitir…
***
Ahmağın sevgisi, ayının sevgisine benzer.
Onun kini sevgi, sevgisi kindir.
Haydi kötü nefsi öldürün,
Bu hususta ihmâl göstermeyin!
Onu diri bırakmayın!
Çünkü o, akreptir!
Ahmet Demirbaş’ın önceki yazıları…